Consumers' Forum & RTI

ಮ್ಯಾಗ್ಗಿ ನೂಡಲ್ ಮಣ್ಣು ಮುಕ್ಕಿತು; ತಿಂಗಳಿಗೆ ೩೫೦ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವ್ಯವಹಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು- ಇದು ೨೦೧೫ನೇ ವರುಷದ ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿ.
ಆದರೆ, ಕಳೆದ ೨೦ ವರುಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಉತ್ಪಾದಕ ಕಂಪೆನಿ ನೆಸ್ಲೆ ಮಾಡಿದ ಮೋಸಕ್ಕೆ, ಅನೈತಿಕ ಮಾರಾಟ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ, ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಅಮಾಯಕ ಜನರಿಗೆ ವಿಷ ಉಣಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಶಿಕ್ಷೆಯೂ ಆಗಿಲ್ಲ – ಇದು ಸುದ್ದಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ!
ಮ್ಯಾಗ್ಗಿ ನೂಡಲ್ ಪ್ಯಾಕೆಟುಗಳಲ್ಲಿ “ನೋ ಏಡೆಡ್ ಎಂ.ಎಸ್.ಜಿ.” ಎಂದು ಜಬರದಸ್ತಿನಿಂದ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಮ್ಯಾಗ್ಗಿ ನೂಡಲುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್.ಜಿ. ಇತ್ತು ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಈಗ ಜಗಜ್ಜಾಹೀರಾಗಿದೆ. ಇದು ನೆಸ್ಲೆ ಕಂಪೆನಿ ಮಾಡಿದ ಮೋಸವಲ್ಲವೇ?
ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ತಾಯಂದಿರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಜೋಪಾನದಿಂದ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತಿಂಡಿತಿನಿಸು ಆಹಾರ ಮಾತ್ರ ತಿನಿಸಿ ಸಲಹುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ಮಕ್ಕಳು ಕಿಂಡರ್ ಗಾರ್ಟನಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ದಿನವೇ ಮ್ಯಾಗ್ಗಿ ನೂಡಲಿನ ಮಾರಾಟ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ವಕ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪುಕ್ಕಟೆ ಮ್ಯಾಗ್ಗಿ ನೂಡಲ್ ತಿನಿಸಿ ಚಟ ಹಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದು ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದ ಮಗು “ನಂಗೆ ಮ್ಯಾಗ್ಗಿ ಕೊಡು” ಎಂದು ಹಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನೆಸ್ಲೆ ಕಂಪೆನಿಯ ಅನೈತಿಕ ಮಾರಾಟ ತಂತ್ರ ಅಲ್ಲವೇ?
ಮ್ಯಾಗ್ಗಿ ನೂಡಲಿಗೆ ಸೀಸ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. ಸಹನೀಯ ಮಿತಿಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಸೀಸ ಹಾಕಲೇ ಬಾರದಿತ್ತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಸೀಸ ವಿಷ. ಆದರೂ ಮ್ಯಾಗ್ಗಿ ನೂಡಲಿಗೆ ನೆಸ್ಲೆ ಕಂಪೆನಿ ಸೀಸ ಹಾಕಿದ್ದು ಯಾಕೆ? ಅದನ್ನು ತಿಂದವರ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಟ್ಟರೂ ಚಿಂತಿಲ್ಲ, ತಮಗೆ ಲಾಭವಾದರೆ ಸಾಕು ಎಂಬುದೇ ಕಾರಣವಲ್ಲವೇ?
ಮ್ಯಾಗ್ಗಿ ನೂಡಲ್ಸ್ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಲಾಭದ ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯಲಿಕ್ಕಾಗಿ ನೆಸ್ಲೆಯಂತಹ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ನೂರಾರು ವಿಷ ಆಹಾರಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶಕ್ತಿಪೇಯ (ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್ಸ್)ಗಳಾದ ಮೋನ್ಸ್-ಟರ್ ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟ್-ಲೆಸ್.  ೨೦೧೫ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಭಾರತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆಯುವ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದೂ ಸುದ್ದಿಯಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ!

ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮನಾಲಿಗೆ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ವಿಜ್ನಾನಜ್ಯೋತಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ೫೧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭ. ೮ ಜೂನ್ ೨೦೧೪ರಂದು ಬಿಯಾಸ್ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಹನೋಗಿ ಮಾತಾ ದೇಗುಲದ ಹತ್ತಿರ ನೆರೆದಿದ್ದ ಅವರೆಲ್ಲ ಖುಷಿಯಿಂದ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಬಿಯಾಸ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಐದಾರು ಅಡಿಗಳೆತ್ತರಕ್ಕೆ ನೀರು ನುಗ್ಗಿ ಬಂತು. ನೋಡನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅವರಲ್ಲಿ ೨೪ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋದರು.
ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಯಿತು? ಯಾವುದೇ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡದೆ ಲಾರ್ಜಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಎಲ್ಲ ಗೇಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆದ ಕಾರಣ. ಆದರೆ, ಪ್ರಕರಣದ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ನೀರು ಬಿಡುವಾಗ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದೊಂದೇ ಗೇಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕು. ಅದಲ್ಲದೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜನರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಬೇಕು. ಅಂದರೆ, ನದಿದಡದಲ್ಲಿ ಜನ ಸೇರುವಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ನೀರು ಬಿಡುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಘೋಷಿಸುವ ಭಿತ್ತಿಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನದಿಯ ದಡದ ಪಕ್ಕದ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈರನ್ ಬಾರಿಸುತ್ತಾ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಸುತ್ತಾಡಿ ನೀರು ಬಿಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಘೋಷಣೆ ಕೂಗಿ ಜನರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಬೇಕು.
ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ಯಾವ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸದೆ, ಒಂದೇ ಸಲ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಎಲ್ಲ ಗೇಟುಗಳನ್ನೂ ತೆರೆದು, ನೀರು ಬಿಟ್ಟದ್ದು ಯಾಕೆ? ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಮರಳು ಮಾಫಿಯಾ ಜೊತೆ ಲಾರ್ಜಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೈಜೋಡಿಸಿದ್ದೇ ಇದಕೆ ಕಾರಣ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಿಂದ ಬಿಯಾಸ್ ನದಿದಡಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮರಳು ಮಾಫಿಯಾ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಅಕ್ರಮ ರಸ್ತೆಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆ. ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿಸಿದರೆ ಭಾರೀ ಪರಿಮಾಣದ ಮರಳು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ನದಿಬುಡಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಬಂದು ಶೇಖರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮರಳನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರರು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿ, ಅನಂತರ ಮಾರಿ, ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ರೂಪಾಯಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾರಿಯಾದಾಗ ಇದರಿಂದ ಏನಾದೀತೆಂದು ಮೂಗು ಮುರಿದವರು ಹಲವರು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಇಂದು ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಛಲ ಬಿಡದ ಕಾಯಕದಿಂದಾಗಿ ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಹಗರಣಗಳು ಬಯಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು. ಆದರೆ ಮಾಹಿತಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ತಮ್ಮ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಜನಪರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವವನ್ನೇ ಪಣಕ್ಕಿಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಅಂತಹ ನೂರಾರು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಛತ್ತಿಸಗಡದ ರಾಯಘರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಮೇಶ್ ಅಗರವಾಲ್ ಒಬ್ಬರು. ಖಾಸಗಿ ಗಣಿ ಕಂಪೆನಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅಸಹಾಯಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವರ ಹೋರಾಟ.

ಜನಪರ ಕಾಯಕಕ್ಕೆ ರಮೇಶ್ ಅಗರವಾಲರು ಧುಮುಕಿದ್ದು ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ - ಸಾಕ್ಷರತಾ ಆಂದೋಲನ ರಾಯಘರದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದಾಗ. ಅದು ೩೦,೦೦೦ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಮೂಲಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಿಗೆ ಅಕ್ಷರಜ್ನಾನ ನೀಡುವ ಆಂದೋಲನ. ಯುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಾಗಿ ಆಂದೋಲನ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಅದು ಕೆಲವರ ಬದುಕನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಅಂಥವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ರಮೇಶ್ ಅಗರವಾಲ್.

ಅನಂತರ, ಹಲವು ಉತ್ಸಾಹಿ ಯುವಜನರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ "ಲೋಕಶಕ್ತಿ." ಶೋಷಣೆಗೊಳಗಾದ ಬಡಜನರಿಗೆ ಗೌರವದ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದು ಅದರ ಆಶಯ. ಹೊಸದಾಗಿ ಪಸರಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಆಧಾರದಿಂದ ಜನಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವುದು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ.

ನಗರಗಳ ಹೊರವಲಯಗಳ ಬಹುಪಾಲು ರೈತರು ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಳಚೆ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಏರೊಸೋಲಿನಂತಹ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಜಾಸ್ತಿ. ಈ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಬೆಳೆಯುವ ತರಕಾರಿ ವಿಷಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಇದೀಗ ತಿಳಿದು ಬಂದ ವಿಷಯ: ಅಂತಹ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಲೋಹಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಹಾರ ಕಲಬೆರಕೆ ನಿಷೇಧ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ "ಸಹನೀಯ ಮಟ್ಟ"ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ.

ರಾಡಿಷ್, ಸ್ಪಿನಾಚ್ ಮತ್ತು ಟೊಮೆಟೊಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅವುಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದು ಕೊಳಚೆನೀರು ಮತ್ತು ಏರೊಸೋಲ್. ಈ ಕುಂಡಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದ್ದು ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ: ತಡಿಯ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸನಿಹದ ಹೆದ್ದಾರಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ. ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ (ಕಂಟ್ರೋಲ್) ಬಳಸಿದ್ದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ ಶುದ್ಧನೀರು ಎರೆದ ಕುಂಡಗಳನ್ನು.

ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದದ್ದು ಸೀಸ. ಅನಂತರದ ಸ್ಥಾನ ಭಾರಲೋಹಗಳಾದ ತಾಮ್ರ, ನಿಕ್ಕಲ್, ಕ್ರೋಮಿಯಂ, ಮತ್ತು ಕಾಡ್ಮಿಯಂ. ಹೆದ್ದಾರಿ ಹತ್ತಿರದ ಕುಂಡಗಳ ಸಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಗ್ರಹ ಇದ್ದದ್ದು ಏರೊಸೋಲಿನದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಭಾರವಾಹನಗಳಿಂದ, ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ರೈಲುಗಳಿಂದ ಹೊರನುಗ್ಗುವ ಹೊಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಅಧಿಕ.

ಸಂಶೋಧಕರ ತಂಡವು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ ವಿಷಯ: ಏರೊಸೋಲ್ ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆನೀರು ಬಳಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ ತರಕಾರಿ ಸಸಿಗಳ "ತಿನ್ನುವ ಭಾಗ"ಗಳಾದ ಎಲೆ, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಲೋಹಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡಾ ೧೦ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ ೩೦ ಅಧಿಕ.

ಕೊಳಚೆನೀರು ಹಾಯಿಸಿದ ಕಾರಣ ಬೇರುತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಲೋಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಧಿಕವಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಎಲೆತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಲೋಹಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಾಯಿತು.